Nowe symbole Miasta i Gminy Białobrzegi
W dniu 24 września 2026 roku Rada Miasta i Gminy Białobrzegi podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia symboli Miasta i Gminy Białobrzegi: herbu, flagi, flagi stolikowej, baneru, pieczęci oraz zasad ich używania.
Od wielu lat wzór herbu Białobrzegów używany był w różnych wersjach, z których żadna nigdy nie uzyskała pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Rozpoczęta w 2025 r. procedura ustanowienia herbu, flagi i pieczęci miała na celu prawne uregulowanie używanych symboli miasta i gminy Białobrzegi, a także dostosowanie ich do wymogów ustawowych. Przygotowane nowe wzory symboli w postaci herbu, flagi, flagi stolikowej, baneru i pieczęci opracowane zostały zgodnie z zasadami heraldyki i weksylologii oraz miejscową tradycją historyczną.
Ustanowiony przez Radę Miasta i Gminy w 1991 roku herb miasta Białobrzegi nie wymagał wówczas poddania jego wzoru procedurze opiniowania symboli samorządowych przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Dopiero ustawa z dnia 29 grudnia 1998 r., w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa, wprowadziła regulację, powołującą organ opiniodawczo–doradczy ministra – Komisję Heraldyczną - którego głównym zadaniem jest opiniowanie herbów, sztandarów, godeł, flag jednostek samorządu terytorialnego pod względem ich zgodności z zasadami heraldyki, weksylologii oraz tradycji historycznej. Uzyskanie pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw administracji publicznej to warunek podjęcia przez Radę Miasta i Gminy uchwały o ustanowieniu herbu i legalności posługiwania się nim. Wydana opinia ministra we współdziałaniu z Komisją Heraldyczną, jest wiążąca.
Próby uregulowania wzorów symboli używanych przez organy Miasta i Gminy Białobrzegi podjęto w 2008 r. i 2022 r. Wówczas złożono do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wnioski o wyrażenie opinii w sprawie zgodności, wtedy używanych symboli, z przepisami obowiązującymi w zakresie zasad heraldyki, weksylologii. Okazało się, że nasz herb i flaga wykonane są niezgodnie z zasadami heraldyki i w takim kształcie nie będą zatwierdzone.
W 2025 roku podjęto kolejną próbę zatwierdzenia symboli miasta i gminy. Urząd zlecił Panu Aleksandrowi Bąkowi (heraldyzer-weksylograf) wykonanie nowych wzorów symboli Białobrzegów. Na podstawie ustaleń opublikowanych w literaturze przedmiotu oraz materiałów pozyskanych w ramach kwerendy archiwalnej, potwierdziło się, że symbolem Białobrzegów będzie Syrena w koronie, tak jak to stanowił projekt herbu Białobrzegów wykonany dla Heroldii Królestwa Polskiego z 1847 r. Należało jednak wykonać restylizację heraldyczno-graficzną przedstawienia Syreny uwzględniając zasady heraldyki i tradycji historycznej.
W całej procedurze projektowania symboli Białobrzegów niezwykle istotne znaczenie miały uwagi lokalnych historyków i regionalistów: Ireneusza Rzeczkowskiego, Rolanda Wielgomasa i Sławomira Ziemnickiego. Swoją opinię na ten temat wyraziło również Białobrzeskie Towarzystwo Kulturalne oraz Komisja Statutowa Rady Miasta i Gminy Białobrzegi.
Opracowany nowy wzór herbu Miasta i Gminy Białobrzegi, z wizerunkiem Syreny w błękitnym polu, opasanej na biodrach zielonym wieńcem liściastym, stanowi zatem heraldyczną interpretację źródła, jakim był ujawniony przez Mariana Gumowskiego projekt herbu z roku 1847. Przedstawienie Syreny w autorskiej stylizacji graficznej dostosowano do kształtu tarczy przewidzianej dla heraldyki samorządowej (tarcza gotycka). Wybarwienie herbu ustalone zostało według zasad dotyczących tynktur heraldycznych. Przyjęcie dla ogona Syreny barwy złotej dopełnia wymóg heraldycznej alternacji, z uwagi na błękitne pole herbowe. Metal złota odtwarza kolor żółty, a srebra kolor biały.
W dniu 16 października 2025 r. projekt symboli (herbu, flagi, flagi stolikowej, flagi stojącej (baneru) oraz pieczęci), przesłany został do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Po złożeniu stosownych wyjaśnień przez Burmistrza Miasta i Gminy Białobrzegi Adama Bolka, dotyczących historii białobrzeskiej Syreny, w dniu 4 września 2026 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał pozytywną opinię w sprawie przedłożonych projektów symboli. Przedmiotowa opinia została wyrażona na podstawie uchwały Komisji Heraldycznej, która zawierała merytoryczną ocenę projektów symboli Miasta i Gminy Białobrzegi w zakresie ich zgodności z zasadami heraldyki, weksykologii i miejscowej tradycji historycznej (Uchwała nr 26-1499/2026 Komisji Heraldycznej z dnia 22 maja 2026 r.)
Uchwała Komisji Heraldycznej przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji pozwoliła Radzie Miasta i Gminy na podjęcie stosownej uchwały.
Zgodnie z zapisami uchwały „Herb Miasta i Gminy Białobrzegi przedstawia w błękitnym polu srebrną syrenę w złotej koronie na złotych włosach, o takimż ogonie zawiniętym za nią w prawo oraz zielonym wieńcem okalającym biodra, z prawą ręką z przodu, a lewą skrytą za plecami”.
Ustanowiono również nową „flagę, którą stanowi płat barwy błękitnej w proporcjach 5:8, w którego części środkowej, centralnie umieszczone jest godło gminy”.
Uchwała ustanowiła również flagę pionową (baner) i flagę stolikową, które są odzwierciedleniem flagi ale w innych proporcjach.
Po raz pierwszy w historii Białobrzegów ustanowiono również pieczęcie: Miasta i Gminy Białobrzegi, Rady Miasta i Gminy oraz Burmistrza Miasta i Gminy: „W polu pieczęci godło gminy z majuskułowym napisem otokowym w legendzie z krzyżem inicjalnym w jej najwyższym punkcie”.
Uchwała wskazuje również, że materiały urzędowe, druki, pieczęcie, tablice informacyjne oraz inne przedmioty i obiekty, na których umieszczono herb miasta Białobrzegi w dotychczasowym wzorze, mogą być używane do czasu ich naturalnego wyczerpania, zużycia lub wymiany. Ważne jest również, że dotychczasowy herb miasta Białobrzegi, ustanowiony uchwałą z 1991 r., podlega ochronie prawnej jako dobro osobiste i element dziedzictwa historyczno-kulturalnego Miasta i Gminy Białobrzegi. Bez pisemnej zgody burmistrza nie wolno posługiwać się tymi symbolami.
Warto zaznaczyć, że Białobrzegi pozostają jednym z trzech miast w Polsce, posiadających w swoim herbie postać Syreny. Oprócz naszego miasta Syrena widnieje w herbie Warszawy i Ustki.
